نام علمی اسفرزه : Plantago Psyllium

نام عمومی اسفرزه : Psyllium

تیره : Plantaginacace

ترکیبات شیمیایی اسفرزه :

قسمت های مختلف گیاه دارای گلیکوئیدی به نام اوکوبین است . غشای دانه گیاه . لعاب فراوان دارد . به طوری که با قرار گرفتن دانه ها در اب . پوسته خارجی ان متورم و پس از پاره شدن . لعاب ان خارج می شود .

محل رویش اسفرزه :

در قسمت های متنوعی از ایران می روید .. از رشت گرفته تا . چالوس . اصفهان . لرستان . ایلام . شوش . تخت جمشید . و مسجد سلیمان ..

قسمت های مورد استفاده و موارد مصرف اسفرزه :

در طب عوام از برگ ان به عنوان التیام دهنده زخم ها و جراحت ها استفاده می شود . دانه های گیاه اثر ملینی دارد . زیرا با جذب اب . تورم حاصل میکند و به طور مکانیکی موجب سهولت دفع مواد میشود ( مقدار مصرف 5 تا 15 گرم از دانه است ) . اگر نیم ساعت پیش از غذا صرف شود . از طریق کم کردن اشتها . به کاهش وزن کمک میکند . انواع دارویی ان در بازاز وجود دارد .

احتیاط در مورد مصرف اسفرزه :

در کسانی که دچار انسداد روده هستند نباید مصرف شود . اگر اسفرزه بدون اب مصرف شود . میتواند انسداد روده ایجاد کند . لذا خوردن اسفرزه با یک تا دو لیوان اب اضافه زروری است . ضمنا این دارو نباید پیش از خواب مصرف شود .

نام عمومی : Ginger

نام علمی : Zingiber Officinale

تیره : Zingibevaceae

محل روئیدن ..

نواحی شرقی هند . ژاپن . افریقای شمالی . و مکزیک ( در ایران نمیروید )

ترکیبات شیمیایی : یک تا 3 درصد اسانس زرین و موادی با طعم سوزاننده

قسمتهای مورد استفاده و موارد مصرف :

مصرف بیش از حد ان در مواردی که معده ملتهب است ( مثل ورم معده یا زخم معده ) خودداری شود . مصرف ان در اوایل بارداری نیز باید با احتیاط باشد

زادگاه اولیه ان جنگل های طبیعی استرالیا میباشد . به همین جهت در ایران و سایر کشورهای جهان ان را به همان نام اصلی یعنی اوکالیپتوس میشناسند .

ارتفاع درخت اوکالیپتوس در زادگاه اولیه تا 140 متر و قطر ان تا 25 متر دیده شده و لی در خارج از استرالیا طول ان تاکنون از چهل متر تجاوز نکرده است

اعراب ان را شجره الکافور نامیده اند و این یک اشتباه است زیرا داروسازان سنتی ایران این لقب را قبلا به بابونه گاو چشم داده اند

اوکالیپتوس انواع و اقسام دارد که دو نوع ان در ایران کاشته شده و معروف است . یکی اوکالیپتوس با برگ گرد و گوشتی و یکی هم اوکالیپتوس معمولی که نوع اول خواص طبی بیشتری دارد . در بلوچستان مخصوصا در زابل کاشته شده . نوع دوم که اوکالیپتوس معمولی است در چندین سال پیش در مازندران کاشته شده است .

ریشه ان اب زمین را جذب میکند و به همین جهت برای خشک کردن باتلاقها ان را میکارند . در تهران نیز این نوع زود رشد میکند ولی چون ریشه های ان حوض ها و باغچه ها و کف حیاط را از بین برده و خراب میکند . کشت ان کم شده است . چوب درخت ان سخت و بادوام بوده و هرگز نمیپوسد . برگ های تازه درخت اوکالیپتوس تا پنج درصد اسانس اوکالیپتوس و همچنین یک ماده تلخ و کمی تانن و درصدی مواد صمغی دارد .

از نظر درمانی تنها برگ ان دارای خاصیت ضد عفونی کننده است و از ان اسانس اوکالیپتوس میگیرند .

برگ و اسانس ان به شکل بخور . برای ضد عفونی کردن محیط فضای ساختمان استفاده میشود . برگ ان با اینکه قابض است هرگز برای بند اوردن اسهال به کار نمیرود . جوشانده برگ ان ضد تب و لرز است و در این خاصیت به پایه چوب گنه گنه نمیرسد . ولی اثر ان در معالجه نزله . برنشیت چرکی و ساده قطعی است .

جوشانده برگ ان همچنین اخلاط را دفع میکند و به همین جهت برای مسلولین جهت تسهیل در خارج شدن  اخلاط تجویز میشود . مشروط بر اینکه تب نداشته باشند .

به علت خاصیت ضد عفونی کننده و قابض که دارد . میتوان ان را بهترین دارو جهت ضدعفونی کردن مجاری ادرار مرد و زن به کار برد تا ترشحات میکروبی انها را بر طرف کند و چرک ان را از بین ببرد . جویدن برگ اوکالیپتوس باعث استحکام لثه میشود و بوی بد دهان را از بین میبرد . چنانچه اخیرا در تعدادی از ادامس های معروف به کار گرفته شده است

جوشانده غلیظ برگ ان برای شستشوی زخم های چرکی مخصوصا شستشوی گوش به کار میرود . اسانس ان جهت از بین بردن شپش بهتر از گرد د.د.ت می باشد زیاده روی در خوردن ان چندان خوب نیست زیرا موجب فلج دستگاه تنفس . ورم روده . ورم کلیه و پیدا شدن خون در ادرار میگردد . مقدار خوراک ان دو تا سه فنجان در روز از دم کرده مقداری برگ اوکالیپتوس میباشد .

نام فارسی : چوب چینی

نام عربی : جنسه یا جنسنج

در اروپا به ان جین سگ و یا جین سینگ هم میگویند

نزدیک به هزار سال به جز چینی ها کسی از خواص این گیاه اطلاع چندانی نداشت به گونه ای که حتی در کتب دانشمندان و پزشکان بزرگ ایرانی از جمله محمد بن زکریای رازی و ابو علی سینا ذکری از ان به میان نیامده و به طریق اولی چون پایه طبابت در اروپا را کتب این دو دانشمند نامبرده تشکیل میداد . به این ترتیب اروپاییان اطلاع کافی در مورد جین سینگ نداشتند

زادگاه اصلی گیاه جین سینگ چین است و اگر ان را در جاهای دیگر بکارند یا سبز نمیشود و یا تغییر ماهیت داده و بسیاری از خواص خود را از دست میدهد . اخیرا در امریکا . ژاپن . کره و بسیاری از کشورهای دیگر اقدام به کاشت جین سینگ نموده اند اما هیچ کدام مانند گیاه اصلی نیست .

قسمت مورد استفاده گیاه جین سینگ ریشه ان میباشد و در بازار متاسفانه ریشه های دیگر را به جای ریشه جین سینگ به فروش میرسانند . مخصوصا در بازار اروپا بیشتر جین سینگ ژاپنی که فقط شباهت به ریشه ان دارد زیاد دیده میشود .

فواید زیاد و بی نظیری برای ان ذکر گردیده که اگر صحت انها تایید شود واقعا باید به ان گیاه جادوگر لقب داد . در ادامه به مواردی از انها اشاره میشود .

برای تقویت قوه باء و برگشت شهوت . تصفیه خون و معالجات روانی و انواع جنون . مالیخولیا و مانیا و معالجه امراض صعب العلاج و عاصی العلاج مثل انواع سرطان و تومورهای بدخیم و خوش خیم و زخم های پلید و چرکی جذام . فلج . رعشه . تشنج امتلایی ( اسپاسم ) . سردرد مزمن . درد شقیقه . کندی ذهن . حواس پرتی و فراموشی مفید میباشد .

خون را تصفیه میکند و در معالجه ناراحتی های روانی بی همتا است از پیشرفت سرطان جلوگیری میکند و یکی از خواص بی نظیرش همانطور که در بالا اشاره شد از بین بردن جذام است

ریشه ان کمی خواب اور . پیشاب اور و قاعده اور میباشد و سریع النفوذ در رگ ها میباشد . و برای بسیاری از امراض تجویز شده .

اخیرا نوعی از شوینده های مخصوص موی سر به بازار امده که در درون ان ریشه گیاه جین سینگ هم وجود دارد و به وضوح قابل مشاهده است و از ان به عنوان شامپوی ضد ریزش موی سر استفاده میشود . بنده شخصا این گونه شامپو ها را از نزدیک دیده اما در مورد صحت و تایید ادعای مندرج شده بر روی ان هیچ نظری ندارم .

کنجد در کتابهای سنتی با نام سمسم امده است

نام انگلیسی :Sesame

نام علمی : Sesamum Indicum

مشخصات ..

کنجد . گیاهی است یک ساله که ارتفاع بوته ان بین ۶۰ الی ۱۵۰ سانتی متر است . میوه ان به صورت کپسول و محتوی حدود ۲۰۰ عدد تخم یا دانه کنجد است . دانه های کنجد دارای رنگ های سفید . سیاه . و قهوه ای و شبیه به دانه کتان است ولی کوتاهتر از ان میباشد .

نقشه پراکندگی کنجد

خواص ..

دانه کنجد از نظر طبیعت . گرم و تر است . از نظر خواص داروئی . با توجه به ترکیب خاصی که دارد . خیلی دیرتر از سایر روغنها فاسد میشود و از این رو به عنوان پایه در اغلب پمادهای داروئی . استفاده میشود . اگر با هم وزن کنجد . شکر و خشخاش و نصف وزن ان . مغز بادام بی پوست مخلوط کنید و هر روز در حدود ۳۰ گرم بخورید . برای تقویت بدن و چاق شدن بسیار مفید میباشد .

شیره کوبیده کنجد با نبات برای رفع سوزش معده و مری و برای نرم کردن معده و روده ها و دفع سنگ کلیه موثر است ( به شرطی که مدتی خورده شود ) . مالیدن اب برگ گیاه باعث رشد موی سر و سیاهی مو میشود . خواص روغن کنجد تا هفت سال میماند . مالیدن روغن کنجد به صورت . موجب درخشانی و نرم شدن و شفافیت پوست صورت میشود .

موارد مصرف دیگر کنجد ..

در فرانسه از روغن کنجد در ساختن عطرها . صابون ها . و لوازم ارایش استفاده میشود .. همچنین در اغلب غذاها و شیرینی ها نقش غیر قابل انکاری دارد . در صنعت شکلات سازی هم موارد استفاده بسیار دارد .

کنجد سیاه نسبت به کنجد معمولی بسیار معطر است اما برعکس ان کنجد معمولی روغن بیشتری دارد . به همین دلیل در صنعت عطر سازی بیشتر از کنجد سیاه استفاده می شود و لی در ترکیبات کرم ها و لوسیون های بهداشتی مرطوب کننده از کنجد معمولی استفاده می شود .

نام انگلیسی : egiptian arum

نام فرانسوی :colocasie

نام علمی : Colocasia Esculenta

مشخصات ..

گیاهی است علفی . چند ساله و بدون ساقه مشخص . برگ های کاملا ناصاف . چین خورده و قلبی شکل است . این گیاه بومی مناطق حاره جزایر اقیانوسیه و هندوستان است که در کنار ابها و باتلاق ها میروید .

خواص ..

قلقاس از نظر طبیعت گرم و تر است و از لحاظ خواص داروئی چاق کننده و برای ازدیاد قوای جنسی موثر است . برای رفع استسقاء . بند اوردن اسهال و قطع زرداب مفید است . پخته شاخه و برگ ان همین خواص را دارد . ولی دیر هضم است و ایجاد گرفتگی مجاری عروق میکند .

به همین دلیل باید با عسل و سکنجبین و ادویه جات معطر مانند دارچین خورده شود و اگر قلقاس با سرکه و خردل مصرف شود . سریع الهضم است . در هندوستان از ساقه زیرزمینی یا غده متورم گیاه برای تغذیه استفاده میکنند . به این ترتیب که ان را چند بار میجوشانند و ابش را عوض میکنند تا تندی و تلخی ان کاهش یابد . سپس ان را با پیاز و روغن و گوشت میپزند و ادویه تند هندی به ان اضافه میکنند .

نام علمی :Cinamoumon Camphora

نام عمومی : Camphor

تیره : برگ بو ( Lauraceae )

ترکیبات شیمیایی ..

نوعی اسانس که از اکسیده شدن قسمتی از این اسانس کافور به دست میاید .

تاریخچه :

درختی بسیار زیبا و دارای برگ های سبز دائمی است که در جنگل های نواحی شرقی اسیا میروید . اعراب . نخستین ملتی بودند که از وجود کافور در قرن ششم میلادی اطلاع یافتند و ان را به مصارف مختلف رساندند . در این زمان به کافور . به عنوان یک ماده معطر مینگریستند و ان را هدیه ای گران بها برای اعطا به شخصیت ها و افراد مهم میدانستند .

نام کافور از زبان سنسکریت گرفته شده است و به معنی سفیدی نور ماه است و این نام به علت رنگ سفید صدفی کافور به ان داده شده است .

قسمت های مورد استفاده و موارد مصرف ..

کافور دارای اثر ضدعفونی کننده است . حشرات و حیوانات پست در مقابل بخارهای مسموم ان حساسیت دارند . اگر بر روی پوست مالیده شود . موجب گشادی و ایجاد قرمزی در پوست بدن و باعث تسکین درد میشود . کافور ترشحات غدد عرق را زیاد میکند و دمای بدن را پائین میاورد . ضمنا موجب کاهش ترشحات شیر میشود و در رفع خارش تا ده درصد موثر است .

با انکه کافور در بین عوام به عنوان کاهنده میل جنسی معروف است . اما این اثر چندان مورد تائید نیست و مشکوک یا لااقل ناپایدارتلقی میشود .

احتیاط ..

مصرف زیاد و بی رویه کافور مثلا ۲ گرم در یک دفعه . خطرناک است و میتواند باعث مرگ شود . 

زردچوبه .. Turmeric

نام گیاهی رستنی و دائم . تقریبا همیشگی است . از خانواده زنجبیل و به صورت ریشه مانند و خشک است . بومی قسمت هایی از شبه جزیره هند و مجمع الاجزایر اطراف ان است .

گل رنگ پریده زردچوبه به صورت میخ مانند و تند و تیز است . دارای سه قسمت کاسه گل ( غلاف گل ) و همچنین ۵ جام گلبرگ است . جرثومه نر گیاه پربار است . میوه به شکل کپسول و پوششی است . از ریشه خشکانده ان برای رنگ زدن و رنگ امیزی و همچنین در غذاها به صورت چاشنی استفاده میشود مخصوصا به صورت پودر کاری . در بعضی از صنایع مانند عطر سازی هم استفاده جزئی دارد .

خواص زردچوبه ..

در هندوستان و جزایر اطراف در میان اهالی بومی منطقه از زردچوبه در درمان بعضی زخمهای سطحی و جراحت استفاده میشود . مواردی از جمله درمان سرطان و بیماریهای قلبی عروقی توسط زردچوبه به ثبت رسیده اما به صورت کامل تایید نشده است .

مطالعات اخیر ازمایشگاهی نشان داده که کورکیومین ماده زرد رنگ در چاشنی زردچوبه قادر است با سلول های تومور های پوستی . سینه . و سایر تومورها مبارزه کرده و همچنین احتمال بروز الزایمر و سکته مغزی را کاهش دهد . هم اکنون دانش پژوهان دانشگاه مدرس هند . اعلام کردند که کورکیومین یک مسیر بیولوژیکی اصلی را که برای پیشرفت شبکیه ناشی از دیابت ضروری است . مسدود میکند .

این بیماری شبکیه نوعی مشکل چشمی شایع در میان مبتلایان به دیابت است که در مواقع حاد و پیشرفته منجر به کوری و نابینایی میگردد .

نام علمی . Valeriana Officinalis

نام فارسی . علف گربه . سنبل الطیب . سنبل طیب

نام محلی . سنبل الطی

مشخصات ..

گیاهی است از خانواده Valerianaceae پایا با ساقه ای گرد و شیار دار که ارتفاع ان به حدود ۵/۱ متر میرسد . برگهای ان دندانه دار و متقابل است . گلهای ان نر و ماده سفید یا صورتی رنگ است که به صورت چتر بر روی ساقه ظاهر میشوند .

ویژگیهای رویشی ..

بیشتر در نقاط مرطوب و در حاشیه جویبارها می روید

مواد و ترکیبات شیمیایی ..

در ریشه این گیاه . اسید والریانیک وجود دارد . علاوه بر این اسانس معطری نیز در ریشه سنبل الطیب دیده میشود . املاح منگنز تانن . قند و دو نوع الکالوئید در ترکیب ریشه ان مشخص شده است .

خواص دارویی و درمانی ..

قسمت دارویی این گیاه را بیشتر ریشه ان تشکیل میدهد . جوشانده ریشه ان برای درمان . سرگیجه . و بیماری غش . خونریزی بینی . صرع . تشنجات معده و تسکین اعصاب مصرف می شود . برخی از پزشکان این جوشانده را برای رفع اختلالات قلبی تجویز می کرده اند . اگر مقدار حدود ۸۰ گرم ریشه سنبل الطیب را در یک لیتر اب نیم گرم خیسانده و پس از صاف کردن . روزی دو بار و هر بار حدود ۲۰ سانتی متر مکعب از انرا مصرف نمایند . برای کاهش شدت عوارض اسم . جهت رفع ناراحتی هایی که باعث کابوس میشود . برای رفع سینه درد . کاهش فشار خون . کاهش درد نیمه سر و ناراحتی های عصبی موثر میباشد .

البته باید توجه داشته باشید که بیش از یک هفته نباید بصورت متمادی از این گیاه مصرف نمود . زیرا باعث ضعف قوای بینایی و شنوایی میشود .

نام علمی Lavan Dula

مشخصات ..

گیاهی است از خانواده نعناع و بسیار معطر که بزگ های ان باریک و کامل است . بوته ان چوبی است و عموما اعضای گیاه از تارهای ستاره ای پوشیده شده که عطر گیاه به دلیل وجود همین تارها است . و جالب است بدانید که عطر مشهور لاواند ( Lavand ) از گیاه اسطوخودوس تهیه میشود .

همچنین از این گیاه روغنی استخراج میشود که بسیار معطر است و بوییدن ان حالت ارام بخشی دارد و در درمان بیخوابی کاربرد بسیار دارد .

ویژگیهای رویشی ..

در فصل بهار از نیمه های فروردین تا اواخر خردادماه گل میدهد . گل ان به رنگ بنفش است . اسطوخودوس در ایران . در اطراف کوه های درمیان . کوه های باغران . ارتفاعات شوسف . خوسف و گل و رچ دیده میشود .

خواص دارویی و درمانی ..

گل های اسطوخودوس خاصیت ضد عفونی دارد . و  برای رفع عفونت مجاری تنفسی . اسم . گریپ و سیاه سرفه بسیار موثر است .جوشانده ۴۵ گرم اسطوخودوس در یک لیتر اب خاصیت مسکن داشته . برای درمان سردرد و تشنج بسیار نافع است و همچنین نفخ معده و سرگیجه را بر طرف مینماید .

جوهری که از اسطوخودوس به دست میاید . به صورت استعمال خارجی برای تسکین دردهای روماتیسمی موثر است .. خشک کرده این گیاه را به صورت بسته بندی میتوانید از تمام عطاریها تهیه نمایید و همانند چای معمولی میتوانید در یک قوری مقداری از ان را دم کنید ..

       منبع . گیاهان دارویی