شهریاران ماد

مهمترین شهریاران این سلسله عبارتند از دیااکو ( وفات ۶۵۵ ق.م ) فره ورتیش یا فرود ( وفات ۶۳۳ ) هووخشتر ( وفات ۵۸۵ ) ایشتوویگو (سال خلع از پادشاهی ۵۵۰ )

شاهان هخامنشی

کوروش بزرگ ( وفات ۵۲۹ ) کمبوجیه فرزند کوروش ( وفات ۵۲۲ ) بردیای غاصب ( چند ماه بیشتر بر تخت شاهی ننشست ) داریوش شاه کبیر .. خشایار شاه ( وفات ۴۶۵ ) اردشیر اول ملقب به دراز دست ( سال وفات ۴۲۵ ) خشایارشاه دوم ( فقط ۴۵روز حکومت کرد ) داریوش دوم ( سال وفات ۴۰۴ ) اردشیر دوم ملقب به هوشمند ( وفات ۳۶۱ ) اردشیر سوم ( وفات ۳۳۸ ) ارشاک ( وفات ۳۳۶ ) داریوش سوم اخرین پادشاه هخامنشی ( سال کشته شدن ۳۳۰ ق.م )

سلوکیان

بعد از مرگ اسکندر در بابل و به دلیل نداشتن فرزند و جانشین . تمام فتوحات او بین سه تن از معروفترین سردارانش تقسیم شد که ایران سهم سلوکوس معروف به نیکاتور شد ... این سلسله که به نام سلوکیان معروف گشت به تقریب یک قرن ..( در بعضی از منابع هفتاد سال ) در ایران سلطنت کردند .

انتیوخوس اول پسر و همچنین جانشین سلوکوس بود . او با مصریان به جنگ پرداخت و در اثر شکست و عقب نشینی قسمتی از متصرفات سلوکی را از دست داد . بعد از او پسرش انتیوخوس دوم به سلطنت رسید . او مانند پدر با مصریان جنگ کرد و در اثر ضعف ناشی از این جنگ بود که ارشک از موقعیت استفاده کرد و سلسله اشکانی را در ایران تاسیس کرد .

انتیوخوس سوم یا انتیوخوس کبیر . پسر و جانشین انتیوخوس دوم بود . او در زمانی به پادشاهی رسید که دولت سلوکی به نهایت ضعف و ناتوانی رسیده بود و متصرفات سلوکی در مشرق با دولت جوان اشکانی و در مغرب با رومی ها روبرو بود .

سراسر زندگی این پادشاه به جنگ گذشت او به ماد حمله کرد و معبد اناهیتا را غارت کرد . بعد به پارت حمله کرد ( اردوان اول ) ناچار پادشاهی او را به رسمیت شناخت . ولی انتیوخوس در نبرد با رومی ها شکست خورد نهایتا در سال ۱۸۷ قبل از میلاد کشته شد . بعد از انتیوخوس سوم . ده تن از سلوکی ها نیز با نام انتیوخوس سلطنت کردند و سرانجام در زمان انتیوخوس سیزدهم و در سال ۶۴ قبل از میلاد سلسله سلوکی ها منقرض شد . 

اشکانیان

اشکانیان از خراسان ( ناحیه قوچان و بجنورد که پارتیا خوانده میشد ) برخاستند . پایتخت اشکانیان شهر صددروازه ( نزدیک دامغان ) و بعد ری و همدان بود .. زمستان را در تیسفون نزدیک بغداد میگذراندند ... پادشاهان این سلسله به ترتیب عبارتند از ..

ارشک یا ارشاک اول که به زبان کنونی فارسی اشک خوانده میشود .. اشک دوم یا تیرداد اول ( سال وفات ۲۱۴ ) اشک سوم یا اردوان اول . اشک چهارم ( فری پاپیت ) یا فریبرز ( وفات ۱۸۱ ق.م ) اشک پنجم یا فرهاد اول . اشک ششم یا مهرداد اول ( سال وفات ۱۳۸ ) اشک هفتم یا فرهاد دوم ( وفات ۱۲۵ ق.م ) اشک هشتم یا اردوان دوم . هشتمین پادشاه از سلسله اشکانی است . در سال ۱۲۷ قبل از میلاد بعد از عموی خود . فرهاد دوم به سلطنت ایران رسید و در سال ۱۲۴ قبل از میلاد در جنگ با طایفه پوئه چی به قتل رسید .

 اشک نهم یا مهرداد دوم ( کبیر ) سال وفات بین ۸۰ تا ۹۰ ق.م . اشک دهم یا ساناتروک . اشک یازدهم یا فرهاد سوم ( سال جلوس ۶۹ وفات ۶۰ ) اشک دوازدهم یا مهرداد سوم . اشک سیزدهم یا ارد اول ( وفات ۳۷ ) او پس از اینکه نجبای کشور برادرش مهرداد سوم را از سلطنت عزل کردند به پادشاهی رسید . در سال ۵۳ قبل از میلاد سورنا سردار بزرگ ایرانی . کراسوس سردار معروف رومی را شکست داد . ولی ارد که از قدرت سورنا بیمناک بود دستور قتل سورنا را صادر کرد .. ارد اول . از مشهورترین پادشاهان اشکانی است در زمان او قدرت اشکانیان به بالاترین حد خود رسید و ایران در مقابل روم پیروزی های بزرگی به دست اورد .

 اشک چهاردهم یا فرهاد چهارم ( وفات دو سال قبل از میلاد ) اشک پانزدهم یا فرهاد پنجم . اشک شانزدهم یا ارد دوم . اشک هفدهم ( وانان ) اشک هیجدهم ( اردوان سوم ) . پس از وانان اول در سال ۱۷ میلادی به سلطنت ایران رسید . اردوان سوم برای تصرف ارمنستان که همواره مایه اختلاف و جنگ میان ایران و روم بود به ان سرزمین لشکر کشید ولی موفق به تصرف ان نشد در سال ۴۲ میلادی درگذشت .

 اشک نوزدهم ( واردان ) اشک بیستم ( گودرز ) اشک بیست و یکم ... اشک بیست و سوم ( خسرو ) اشک بیست و چهارم ( بلاش دوم ) اشک بیست و پنجم ( بلاش سوم ) اشک بیست و ششم ( بلاش چهارم ) اشک بیست و هفتم ( بلاش پنجم ) اشک بیست و هشتم ( اردوان پنجم ) اخرین پادشاه سلسله اشکانی است . بعد از درگذشت بلاش چهارم در سال ۲۰۸ میلادی میان پسران او یعنی بلاش پنجم و اردوان پنجم بر سر سلطنت جنگ در گرفت و ان دو نخست ایران را بین خود تقسیم کردند .

در سال ۲۱۶ میلادی کاراکالا امپراطور خونخوار روم به بهانه ازدواج با دختر اردوان پنجم به سوی ایران حرکت کرد . در همین هنگام کاراکالا که به سوی ایران امده بود به دست یکی از سپاهیانش به قتل رسید . بعد از کاراکالا . ماکرینوس . به امپراطوری روم رسید و اردوان او را در نصیبین به سختی شکست داد .

ساسانیان

اردشیر بابکان پسر بابک و نوه ساسان بود به سال ۲۱۳ در فارس قیام کرد و به سلسله اشکانی پایان داد . وفاتش به سال ۲۴۱ میلادی رخ داد .. شاهان دیگر ساسانی عبارتند از ..

شاپور اول ( کبیر ) جلوس ۲۴۱ وفات ۲۷۱ ..هرمز اول ( جلوس ۲۷۱ و فات ۲۷۲ ) بهرام اول ( ۲۷۲-۲۷۵ ) بهرام دوم ( ۲۷۵ - ۲۸۳ ) بهرام سوم معروف به سکانشاه ( چند ماه بیشتر پادشاهی نکرد ) نرسی ( ۲۸۲ - ۳۰۱ ) هرمز دوم ( ۳۰۱ - ۳۱۰ ) اذر نرسی ( بعلت خونخوار بودن چند ماه بیشتر سلطنت نکرد و به دست مردم به قتل رسید .

پس از اذر نرسی شاپور دوم معروف به ذوالاکتاف ( سوراخ کننده کتف ها ) زمانی که هنوز در رحم مادر بود به پادشاهی بر گزیده شد . این پادشاه هفتاد سال زندگی کرد و مدت پادشاهیش چند ماه بیشتر از عمرش شد . زیرا قبل از به دنیا امدن به پادشاهی برگزیده شده بود . وفات ۳۷۹ ..اردشیر دوم ( ۳۷۹ - ۳۸۲ ) یازدهمین پادشاه ساسانی است اردشیر دوم پسر هرمز و برادر شاپور بزرگ است . او هنگامیکه به سلطنت رسید هفتاد ساله بود به همین جهت به خاطر پیری کار مهمی انجام نداد . معهذا به دلیل خلق و خوی خوبی که داشت ایرانی ها به او نکوکار و اعراب جمیل لقب دادند .

شاپور سوم ( ۳۸۲ - ۳۸۸ ) بهرام چهارم ( ۳۸۸ - ۳۹۹ ) یزدگرد اول ( ۳۹۹ - ۴۲۰ ) بهرام پنجم معروف به بهرام گور ( ۴۲۰ - ۴۳۸ ) یزدگرد دوم ( ۴۳۸ - ۴۵۷ ) هرمز سوم ( ۴۵۷ - ۴۵۹ ) فیروز اول ( ۴۶۹ - ۴۷۲ ) بلاش ( ۴۸۳ - ۴۸۷ ) قباد اول ( ۴۸۷ - ۵۳۱ ) خسرو اول یا انوشیروان ( ۵۳۰ - ۵۷۹ ) هرمز چهارم ( ۵۷۹ - ۵۹۰ ) خسرو دوم معروف به پرویز ( ۵۹۱ - ۶۲۷ ) قباد دوم موسوم به شیرویه ( ۶۲۷ - ۶۲۸ ) اردشیر سوم که چند ماه بیشتر پادشاهی نکرد ..

بعد از اردشیر هرج و مرج غریبی ایران را فرا گرفت . به طوری که در عرض چهار سال یازده تن پادشاهی کردند و اینها عبارتند از .. شهربراز - خسرو سوم - جوانشیر - پوراندخت دختر خسرو پرویز - گشنسب برده - اذرمیدخت - هرمز پنجم - خسرو چهارم - فیروز پنجم - یزدگرد سوم که سرانجام در نزدیکی مرو به دست اسیابانی کشته شد

تسلط اعراب بر ایران

دولت ال طاهر .. اولین دولت مستقل ایرانی

صفاریان

سامانیان

اسمعیل ابن احمد موسس این سلسله میباشد ..شاهان دیگر  این سلسله .. احمد ابن اسمعیل ( ۲۹۵- ۳۰۱ ) نصر ابن احمد نوح ( ۳۳۰ - ۳۴۳ ) عبدالملک ( ۳۴۳ - ۳۵۰ ) منصور ( ۳۵۰ - ۳۶۶ ) نوح دوم ( ۳۶۶ - ۳۸۷ ) منصور دوم ( ۳۸۷ - ۳۸۶ ) عبدالملک دوم

ال زیار

موسس ان مرداویج بود ( جلوس ۳۱۶ - وفات ۳۲۳ ) وشمگیر ( ۳۲۳ - ۳۵۶ ) پلگون ( ۳۵۶ - ۳۶۶ ) قابوس ملقب به شمس المعالی ( ۳۶۶ - ۴۰۳ ) منوچهر فلک المعالی ( ۴۰۲ - ۴۲۰ ) انوشیروان - کیکاوس و گیلانشاه  

ال بویه

امرای ال بویه که از مازندران برخاستند با کارهای خود پایان حکومت اعراب بر ایران را اعلام نمودند .. شاهان این سلسله عبارتند از ... عمادالدوله علی ابن بویه ( جلوس ۳۲۲ وفات ۳۳۸ ) رکنالدوله حسن ابن بویه ( ۳۲۲ - ۳۶۶ ) معزالدوله احمد ابن بویه ( ۳۲۴ - ۳۵۶ ) عزالدوله بختیار ابن معزالدوله ( ۳۵۶ - ۳۶۷ ) عضدالدوله ابن رکن الدوله ( ۳۶۶ - ۳۷۳ ) فخرالدوله ابن رکن الدوله که ادیبی بزرگ بود ( ۳۶۶ - ۳۸۶ )

شرف الدوله ابن عضدالدوله ( ۳۷۲ - ۳۸۹ ) صمصام ابن عضدالدوله ( ۳۷۲ - ۳۸۸ ) بها الدوله ابن عضدالدوله ( ۳۷۹ - ۴۰۳ ) مجد الدوله ابن فخر الدوله ( ۳۸۰ - ۳۹۳ ) سلطان الدوله ابن بها الدوله ( ۴۰۳ - ۴۱۵ ) مشرف الدوله ابن بها الدوله ( ۴۱۱ - ۴۱۶ ) ابوکالیجار سلطان الدوله ( ۳۱۵ - ۳۴۰ ) جلال الدوله ابن بها الدوله ( ۳۱۶ - ۳۳۰ ) سلطان رحیم ابن ابوکالیجار ( ۴۴۳ - ۴۵۰ ) فولاد ستون اخرین پادشاه این سلسله بود

دیالمه یا دیلمیان

موسس ان کاکویه و اخرین پادشاهش فرامرز بود

غزنویان

مهمترین شاهان غزنوی .. ناصرالدین سبکتکین ( ۳۶۶ - ۳۸۶ ) سلطان محمود ( جلوس ۳۸۷ وفات ۴۲۱ ) سلطان مسعود ( ۴۲۱ - ۴۳۲ ) مودود ( ۴۳۳ - ۴۴۱ ) فرخ زاد ( ۴۴ - ۴۵۱ ) ابراهیم ( ۴۵۰ - ۴۹۲ ) مسعود دوم ( ۴۹۲ - ۵۰۸ ) ارسلانشاه ( ۵۰۹ - ۵۹۲ ) بهرام شاه ( ۵۱۲ - ۵۴۸ ) خسرو شاه ( ۵۴۸ - ۵۵۵ ) خسرو ملک ( ۵۵۵ - ۵۸۳ )

ال افراسیاب .. بغرا خان موسس ان و قلیچ ارسلان اخرین انها بود

ال مامون .. ابوعلی مامون موسس و ابو العباس اخرین انها بود

سلجوقیان

پایتخت این سلسله نیشابور و اصفهان بود .. سلطان طغرل سرسلسله دولت سلجوقیان بود که در بدو امر بغداد را متصرف شد . طغرل متعلق به یکی از اقوام ترک ماورا النهر بود . او پس از شکست دادن غزنویان و پادشاهان ملوک الطوایفی ماورا النهر . خراسان و در نهایت ایران را تصرف کرد و سلسله سلجوقیان را به نام جدش سلجوق پایه گذاری کرد . یکی از طوایف ال سلاجقه که به عثمانی ها مشهور شدند . پایه گذار امپراطوری عثمانی بودند .. از شاهان معروف این سلسله .. الب ارسلان ( ۴۵۵ - ۴۶۵ ) بود .

مهمترین واقعه در دوران این پادشاه . جنگ معروف به ملازگرد بود که در تاریخ ۱۹ اوت ۱۰۷۱  بین این سلطان و امپراطوری بیزانس به رهبری دیوژینوس با یکصد هزار سپاهی در گرفت که نهایتا به شکست کامل امپراطور بیزانس و اسارت او به دست الب ارسلان انجامید . هر چند مدتی بعد الب ارسلان امپراطور مغلوب را ازاد کرد و به سرزمینش باز فرستاد . نتیجه این جنگ ده سال بعد معلوم شد چرا که سراسر سرزمین اسیای صغیر به تصرف سلجوقیان درامد

بعد از سلطان الب ارسلان به ترتیب این پادشاهان سلطنت کردند  ملکشاه ابن الب ارسلان ( ۴۶۵ - ۴۸۵ ) برکیارق ابن ملکشاه ( ۴۸۵ - ۴۹۸ ) محمد ابن ملکشاه ( ۴۹۸ - ۵۱۱ ) و  سلطان سنجر ابن ملکشاه اخرین پادشاه این سلسله می باشد

خوارزمشاهیان

پایتخت خوارزمشاهیان در اغاز گرگانیه بود که در نزدیکی خیوه قرار داشت ولی پس از حمله مغول پراکنده گشتند .. شاهان این سلسله .. علاء الدین تکش ( جلوس ۵۶۸ - فوت ۵۹۶ ) محمد خوارزمشاه ( ۵۹۶ - ۶۱۷ ) سلطان جلال الدین اخرین انها . سلطان جلال الدین خوارزمشاه نزدیک به ده سال با لشکریان مغول جنگ کرد . البته نه به صورت منظم و دلیرانه مقاومت کرد . اما نتوانست کاری از پیش ببرد نهایتا به سمت جزیره ابسکون در دریای خزر عقب نشینی کرد و به روایتی فرار کرد و در همانجا درگذشت . 

غوریان ...موسس ان محمد ابن سورس و اخرین انها محمود ابن غیاث الدین بود

ایلخانان مغول... موسس ان هلاکو خان مغول بود ( ۱۲۶۵-۱۲۵۶ ) و اخرین انها ابوسعید (۱۳۱۶-۳۵)

چوپانیان .. موسس امیر چوپان و اخرین انها مالک اشرف

آل اینجو ... موسس آن محمود شاه و آخرین آنها ابو اسحق بود

مظفریان یا آل مظفر .. سلسله ای بود که از ۷۱۳ تا ۷۹۵ هجری قمری در فارس و کرمان و کردستان فرمانروائی کردند موسس آن امیر مبارزالدین و اخرین انها شاه یحیی . این سلسله به دست امیر تیمور گورکانی معروف به تیمور لنگ منقرض گشت

ملوک کرت ... امیر عزالدین عمر موسس ان و اخرینشان ملک غیاث الدین بود

سربداران .. خواجه عبدالرزاق موسس و اخرین انها خواجه علی موید بود

قراختاییان .. یراق حاجب موسس و اخرین انها قطب الدین جهان

اتابکان یزد .. رکن الدین سام موسس و حاجی شاه اخرین انها

اتابکان لرستان .. ابو طاهر  . و اخرین انها غیاث الدین کاوس

اتابکان فارس .. موسس ان مظفر الدین سنقر و اخرین انها ابش خاتون

اتابکان شام و دیاربکر ... عمادالدین زنگی و اخرین انها عزالدین ابن ارسلان

اتابکان اذربایجان و عراق .. اتابک ایلگز موسس و اخرین انها قزل ارسلان

تیموریان .. موسس امیر تیمور گورکانی معروف به تیمور لنگ و اخرین انها سلطان حسین بایقرا میباشد