فرانتس شوبرت ( Franz Schubert )

فرانتس یا فرانتز شوبرت اخرین اهنگساز بزرگ کلاسیک وین از پیشروان مکتب کلاسیک/رومانتیک به شمار می رود

در قریه لیختنتال نزدیکی وین در سال ۱۷۹۷ به دنیا امد ، پدر او معلم بود و زندگانی محقری داشت ، در دوازده سالگی توسط پدرش به دسته اواز دربار معرفی شد و مدت ۵ سال در اموزشگاهی به نام کنویک درس موسیقی خواند . برای امرار معاش و پیدا کردن شغل تلاش فراوان کرد و ناچار مجبور شد تصنیف اهنگ کند ، ولی موفقیتی به دست نیاورد .

بالاخره در مدرسه ای که پدرش معلم بود با حقوق کم استخدام شد ولی از این کار راضی نبود . تا اینکه در یک تعطیلی تابستان توانست برای تدریس موسیقی همراه فرزندان کنت اسرهاتی یا استرهازی به یکی از ییلاق های هنگری برود . ولی پس از پایان تحصیلات شغل خود را از دست داد . شوبرت در تمام عمر نتوانست به زندگی محقر خود سر و سامانی بدهد . تمام روز را اهنگ می ساخت و عصرها با دوستان متعدد خود در میخانه ها جمع و به خنده و شوخی مشغول می شدند و یا به صدای بلند اواز می خواندند

شوبرت برخلاف بتهوون مقام و منزلت و شخصیت واقعی خود را درک نکرد و دوستانش هم نمی توانستند درک کنند کسی که هر روز با انها می خندد و تفریح می کند اهمیت جهانی دارد . و یک روز اثارش در سراسر جهان مورد احترام قرار خواهد گرفت . سه سال قبل از مرگش بود که سمفونی شماره ۸ یا ناتمام را نوشت . با انکه دو ثلث از اثار شوبرت حاکی از عشق شدید و توام با هیجان است ولی شگفتا که هیچ کس در زندگانی او این عشق و علاقه را به خود معطوف نکرد .

داستان هائی برای عشق شوبرت جعل کرده اند ولی هیچ یک از انها حقیقت ندارد . تنها یک بار شوبرت درصدد برامد با دختر یکی از دوستان پدرش ازدواج کند . در ان زمان او معلم بود و حقوق سالیانه اش از ۴۰ فلورین تجاوز نمی کرد و به همین جهت به فکر عایدی دیگری افتاد و این کار انقدر طول کشید که دخترک با مرد دیگری ازدواج کرد .

مردم هیچگاه از کنسرت های شوبرت در زمان حیاتش استقبال نکردند و امروزه شنوندگان اثارش در شگفتند که چگونه چنین اثار غنی و باارزشی با بی مهری شنوندگان ان زمان موجه شدند ، چند ماه بعد شوبرت به مرض تیفوس مبتلا شد و در شب ۱۶ نوامبر ۱۸۲۸ زمانی که فقط ۳۱ سال از عمرش می گذشت در گذشت و او را همان طور که وصیت کرده بود در جوار ارامگاه بتهوون به خاک سپردند . شوبرت جوانترین اهنگسازی است که در عمر کوتاه خود به مقام موسیقیدان های بزرگ رسید . اما فقط بعد از مرگش مقام حقیقی خود را احراز کرد .

شوبرت در عمر کوتاه خود ۹ سمفونی ، ۱۴ کوارتت زهی ، ۲ تریوی پیانو ، و بسیاری اهنگ های زیبای دیگر به وجود اورد .. اما بدون تردید انچه که نام و جایگاه او را بی همتا نگاه می دارد . لید ها ( ترانه های ) اوست .. حدود ۶۰۳ لید یا ترانه در ۳۱ سال زندگی نشان از ان دارد که شوبرت هیچ وقت از اواز جدا نبوده و به همین دلیل است که وقتی به اثار مجلسی او نظر می اندازیم .. تریوهای پیانوی او را بسیار موفق می یابیم . چرا که بیش از هر فرم دیگری به خط اواز نزدیک است

ماجرای تعدادی از اثار معروف شوبرت

اولین سمفونی شوبرت در پائیز ۱۸۱۳ تنظیم شد و بوسیله ارکستر کنویک وین اجرا گردید و این اولین کار ارکستر بزرگ او بود . شوبرت این اثر را برای سازهای زهی نرمال یا متوسط تنظیم کرده .. دومین سمفونی شوبرت هم دقیقا یک سال بعد از تصنیف سمفونی شماره یک تنظیم شد

سمفونی شماره ۵ در سپتامبر و اکتبر ۱۸۱۶ . چند ماهی مانده به بیست سالگی اهنگساز ساخته شد . سمفونی شماره پنج جمع و جورترین سمفونی اهنگساز است ..

سمفونی شماره ۹ یا سمفونی بزرگ شش سال بعد از مرگش توسط شومان کشف شد . بر دستنوشته سمفونی بزرگ که معروفترین اثر شوبرت می باشد و اکنون در بایگانی انجمن فیلارمونیک وین نگهداری میشود تاریخ مارس ۱۸۲۸ به چشم می خورد . بخش اعظم این سمفونی ۳ سال پیش از مرگ شوبرت یعنی در تابستان سال ۱۸۲۵ تصنیف شده و احتمالا در مارس ۱۸۲۸ صرفا بازبینی شده .

 ولی عجیب تر از همه داستان سمفونی ۸ یا ناتمام شوبرت هست که در اصل در سال ۱۸۲۲ تصنیف شده ولی ۴۲ سال بعد کشف شد .. شوبرت شش سمفونی نخستین خودش را نه به قصد اجرای عمومی بلکه برای گردهمائی های موسیقیائی خانوادگی پدید اورد .

از سمفونی شماره ۸ یا ناتمام تنها دو موومان اول پاک نویس شد و تنها طرحی مقدماتی برای موومان سوم ریخته شد ،احتمالا شوبرت فکر می کرد . اثری می سازد که شنونده ای نخواهد داشت به همین دلیل در پائیز ۱۸۲۲ از تکمیل اثر منصرف شد و پس از ان هم دیگر سعی نکرد کاملش کند و یا به اجرایش بگذارد . این سمفونی برای ارکستری به بزرگی سمفونی شماره ۹ ساخته شد . دستنوشته دو موومان کامل سمفونی شماره ۸ سال ها در اختیار دو برادر از دوستان شوبرت از اهالی گراتس اتریش بود و در سال ۱۸۶۵ بود که یوهان هربک ، رهبر ارکستر . سرانجام برای این اثر شنوندگانی پیدا کرد و از ان پس این اثر دیگر شنوندگانش را از دست نداد .

اسامی و شماره ۹ سمفونی شوبرت

منابع :دائره المعارف ۵ جلدی زرین صفحات ۲۲۱ و ۲۲۲

ترجمه مقاله انتونی برتون